Q&A thuiswerken en cruciale beroepen: vragen en antwoorden voor werkgevers

Het advies is met ingang van 19 december: blijf zoveel mogelijk thuis. Toch de deur uit? Beperk uw contacten en houd afstand.

Hieronder vindt u de meest gestelde vragen door werkgevers over thuiswerken en de antwoorden daarop. 

 

Moeten werknemers thuiswerken?

Nee, maar het kabinet geeft wel het dringende advies om zoveel mogelijk thuis te werken. De aard van het werk moet het toelaten, dat de werknemer zijn werk thuis kan doen. De leidinggevende bepaalt of de aard van het werk het toelaat, dat de werknemer zijn werk thuis kan doen. Als het aan de werknemer door de leidinggevende is toegestaan thuis te werken, wordt het adres van de werknemer aangemerkt als de arbeidsplaats. Het thuiswerken valt dan onder ‘plaatsonafhankelijke arbeid’. Lees hier de criteria die gelden voor thuiswerken in een handreiking die door de overheid, werkgevers- en werknemersorganisaties is opgesteld.

 

 

Wat zijn de regels voor cruciale beroepen?

Het kabinet heeft besloten dat vanaf maandag 20 december de basisscholen en de buitenschoolse opvang (BSO) dicht gaan. De kinderdagopvang voor kinderen van 0 – 4 jaar en de gastouderopvang blijven open. Werken 1 of beide ouders/verzorgers van kinderen in cruciale beroepsgroepen? Dan kunnen zij in principe terecht bij de eigen BSO-locatie en school voor noodopvang.

 

Cruciale beroepen die zorg dragen voor vitale processen:

  • landelijk transport en distributie elektriciteit;
  • regionale distributie elektriciteit;
  • gasproductie, landelijk transport en distributie gas;
  • regionale distributie gas;
  • olievoorziening;
  • internet- en datadiensten;
  • internettoegang en dataverkeer;
  • spraakdienst en SMS;
  • plaats- en tijdsbepaling middels GNSS;
  • drinkwatervoorziening;
  • keren en beheren waterkwantiteit;
  • vlucht- en vliegtuigafhandeling;
  • scheepvaartafwikkeling;
  • grootschalige productie/verwerking en/of opslag (petro)chemische stoffen;
  • opslag, productie en verwerking nucleair materiaal;
  • toonbankbetalingsverkeer;
  • massaal giraal betalingsverkeer;
  • hoogwaardig betalingsverkeer tussen banken;
  • effectenverkeer;
  • basisregistraties personen en organisaties;
  • interconnectiviteit (transactie-infrastructuur voor informatie uit basisregistraties);
  • elektronisch berichtenverkeer en informatieverschaffing aan burgers;
  • identificatie en authenticatie van burgers en bedrijven;
  • inzet defensie;

 

Overige cruciale beroepen:

  • vervoer van personen en goederen over spoorweginfrastructuur, waaronder openbaar vervoer;
  • vervoer van personen en goederen over wegennet, waaronder openbaar vervoer en transport van brandstoffen, zoals kolen, olie, benzine en diesel;
  • post- en pakketbezorging;
  • het verlenen van zorg, jeugdhulp en (maatschappelijke) ondersteuning, evenals de productie en transport van medicijnen en medische hulpmiddelen;
  • medewerkers die noodzakelijke werkzaamheden verrichten na het overlijden van personen;
  • medewerkers benodigd voor onderwijsactiviteiten, zoals afstandsonderwijs en examens;
  • medewerkers die kinderopvang mogelijk maken;
  • Noodzakelijke processen in de voedselketen, waarmee bedoeld wordt de medewerkers in supermarkten, bakkerijen, slagers, vis- en groenteverkoop en andere winkels die de verkoop van levensmiddelen als primaire doel heeft. Ook andere medewerkers die noodzakelijke processen in de voedselketen uitvoeren behoren hiertoe, zoals de distributieketen, industrie en boeren die het werk van eerdergenoemde medewerkers mogelijk maakt.
  • inzamelen, recyclen, vervoeren en verwerken van afval, afvalwater en vuilnis;
  • medewerkers van nieuwsmedia gericht op de informatievoorziening aan de samenleving;
  • communicatie met en tussen hulpdiensten middels 112 en C2000;
  • inzet politie, brandweer, ambulancezorg, meldkamerprocessen, GHOR, crisisbeheersing van de veiligheidsregio’s;
  • noodzakelijke overheidsprocessen bij het Rijk, provincies, gemeenten en waterschappen en rechterlijke macht gericht op dienstverlening aan burgers. Hierbij gaat het om het democratisch proces en volksvertegenwoordigers, het betalen van uitkeringen en toeslagen, uitgifte van vergunningen, reclassering, gerechtsdeurwaarders, burgerzaken, consulaten en ambassades, justitiële inrichtingen, forensische klinieken, Immigratie- en Naturalisatiedienst en Dienst Terugkeer en Vertrek;
  • beroepen t.b.v. het verkrijgen van officiële documenten, zoals fotografen en fotostudio’s;
  • onmisbare facilitaire of ondersteunende functies ten behoeve van een van bovenstaande cruciale beroepsgroepen. Hierbij gaat het om schoonmaak, reparatie, beveiliging, handhaving, toezicht en ICT.

 

Hoe kan worden voldaan aan vermijding belasting van OV in spitstijden waardoor werken op de door de werkgever aangegeven werkplek mogelijk is?

Wanneer de aard van het werk het niet goed of onmogelijk maakt om thuis te werken, is de werknemer, met inachtneming van de RIVM-richtlijnen, verplicht om het werk wat betreft plaats en tijd op aanwijzing van zijn werkgever te verrichten. De leidinggevende kan, indien de aard van het werk dat toelaat,  de arbeidstijden variëren waardoor er geen spitsbelasting in het OV zal ontstaan.

 

Geldt de norm voor thuiswerken alleen voor kantoren?

Nee, dit geldt voor ieder bedrijf geldt met personeel dat thuis kan werken.

 

Door wie mag er nog wel op locatie gewerkt worden?

Voor iedereen die gebonden is aan een werkplek, van bouwvakker tot caissière, geldt dat hij of zij zonder beperkingen naar het werk mag.

  

Mag je als werknemer zelf bepalen of je thuiswerkt?

Evenals de werknemer zijn leidinggevende kan verzoeken om aanpassing van de werktijden, de arbeidsplaats of aanpassing van de arbeidsduur kan de werknemer zijn leidinggevende verzoeken om thuis te werken. Dit is geen recht van de werknemer. De leidinggevende bepaalt waar en wanneer het werk van de werknemer moet worden uitgevoerd.

 

Wat kan de werkgever doen om een recht op thuiswerken te voorkomen?

Het is verstandig om te voorkomen, dat de werkgever ongewild een situatie creëert van het stilzwijgend toestaan van thuiswerken. De werkgever kan ter voorkoming daarvan het thuiswerken in een thuiswerk protocol expliciet maken, waarbij thuiswerken tijdens de bijzondere periode van Corona is toegestaan.

 

Geldt de Arbeidsomstandighedenwet bij thuiswerken?

Wanneer de werknemer zijn werkzaamheden thuis kan en mag verrichten blijft de arbeidsomstandighedenwet van toepassing. Echter, er is alsdan een zogenaamd verlicht arboregime. Dat wil zeggen, dat voorschriften over brandgevaar en vluchtwegen, grootte van de werkruimte, aanwezigheid van toiletten (m/v) niet gelden.

 

Wat is handig om te regelen als leidinggevende met de werknemer bij thuiswerken?

De leidinggevende kan met de werknemer afspraken maken over bereikbaarheid en de inrichting van de werkplek en de kosten daarvan. Als leidinggevende kun je bijvoorbeeld met je werknemer overeenkomen om de gebruikelijke arbeidsmiddelen voor de duur van het thuiswerken van het overeengekomen werkadres van de werkgever naar het adres van de werknemer te verplaatsen. Onnodige kosten hoeven dan niet te worden gemaakt.

 

Welke verplichtingen heeft de werkgever bij thuiswerken?

De werkgever heeft de verplichting om te zorgen voor een veilige en gezonde werkplek. Concreet houdt dit in, dat dat de werkgever moet zorgen, dat de werkplek ergonomisch is ingericht. De kosten van de inrichting van de werkplek zijn voor rekening van de werkgever, maar alleen voor zover noodzakelijk en indien dit voorafgaand aan aanschaf met de werkgever is afgestemd. Als de werknemer alles al heeft, dan hoeft de werkgever niet te voorzien in extra compensatie van kosten. Er kunnen zich zowel bij de werkgever als de werknemer kostenbesparingen voordoen. Naar gelang de bedrijfseconomische situatie kunnen werkgever en werknemer in redelijkheid voor de duur van het thuiswerken tijdelijke afspraken maken over compensatie van kosten van de werknemer.

 

Hoe geeft de leidinggevende uitvoering aan zijn zorgplicht?

De leidinggevende moet aan zijn zorgplicht voldoen door:

  • Informeren naar de situatie van de werknemer bij thuiswerken; dit is een actieve informatieplicht van herhaaldelijk informeren;
  • Instrueren over veilig en gezond thuiswerken (denk hierbij aan pauzes, regelmatig bewegen, werktijden in de gaten houden, goede bureaustoel en bureau, telefoongebruik);
  • Faciliteren, dat de werknemer op verantwoorde wijze  zijn werk kan uitvoeren;
  • Toezicht houden op de naleving van de door de leidinggevende gegeven instructies (controleren); de redenering dat de werknemer zelf moet nadenken gaat niet op; het gaat om het regelmatig aanspreken van de werknemer door de leidinggevende.