'Betere werkomstandigheden mijnwerkers weerbarstig onderwerp’

05-09-2013

Hoe kun je de omstandigheden bij de winning van steenkolen verbeteren? Dat was het doel van de Dutch Coal Dialogue, een overleg van steenkoolgebruikers, leveranciers en belang­hebbenden. Onlangs verscheen het eindrapport. 'De prestaties van de mijnen kunnen nu gemeten worden', aldus dialoog-voorzitter Jan Ernst de Groot, in het dagelijks leven directeur bij TNT Express.

Dutch Coal Dialogue. Wat is dat in hemelsnaam?
'Er waren in 2010 zorgen over de steenkool die verbruikt wordt in Nederland. Deugen de omstandigheden bij de mijnen wel? Worden de mensen- of vakbondsrechten er niet geschonden en het milieu verziekt? De Nederlandse energiebedrijven beloven op hun website dat hun steenkolen op een fatsoenlijke manier zijn gewonnen, maar er zijn in de praktijk nogal wat incidenten in en rondom mijnen. De bedrijven konden niet duidelijk maken bij welke mijn ze inkochten en welke actie ze ondernemen om die incidenten tegen te gaan. Aan de dialoog namen kolengebruikers als Essent, Nuon en Tata Steel, buitenlandse mijnbouwbedrijven, vakbonden, maatschappelijke organisaties en internationale milieuorganisaties deel. De Nederlandse overheid was aanwezig als waarnemer.'

Is het overleg mislukt, zoals sommige berichten in de pers suggereren?
'Toen de dialoog begon, is er een aantal concrete doelstellingen afgesproken. Die zijn bijna allemaal gehaald. We weten nu waar de kolen vandaan komen en er is een protocol ontwikkeld om beter te kunnen beoordelen hoe mijnen presteren. Ook is onze dialoog de aanzet geweest voor de oprichting van een organisatie hiervoor op Europees niveau, Bettercoal. Maar het blijft een weerbarstig onderwerp waarbij veel partijen betrokken zijn en dus zijn er ook veel uiteenlopende standpunten.'

Betere informatievoorziening, een protocol. Is dat genoeg?
'Het is een eerste stap. Met ons protocol kan de energieleverancier in de praktijk eenvoudig nagaan of de omstandigheden bij de mijn waar hij zijn kolen inkoopt, ook echt deugen. En een inkoper kan beter bepalen hoe hij misstanden kan helpen voorkomen. Het handboek hebben we gemaakt met alle partijen samen. De focus was alleen op de echte issues, welke zijn dat, wat is de impact in de praktijk en hoe kun je daar invloed op uitoefenen? Niet meer alleen een checklist afvinken. Zo'n focus vroeg om een pragmatische instelling van alle partijen. Dat is gelukt. En nu moet het protocol in de praktijk gebruikt gaan worden.'

Waarom spreken sommigen dan toch over een mislukking?
'Bij het begin van de dialoog hebben de energieleveranciers verwachtingen gewekt die hoger waren dan ze uiteindelijk hebben willen of kunnen waarmaken. Zo geven de energiemaatschappijen op hun websites nog steeds geen volledige informatie over de herkomst van hun kolen. In het Google-tijdperk is dit een achterhaalde discussie. Die teleurstelling wordt nu door sommigen een beetje opgeklopt omdat er wordt voorgesorteerd op een politiek debat hierover.'
'De dialoog is een privaat initiatief. Overheid en Sociaal-Economische Raad hebben al eerder aangegeven dat ze de voorkeur geven aan zelfregulering. Het rapport is nu ter informatie naar de regering gestuurd.'

Moeilijk onderwerp dus?
'Ja, ook door de veranderingen in de markt. Met de opkomst van schaliegas worden Amerikaanse kolen hier nu gedumpt. Door de lage prijs is steenkool een grondstof die een grote rol zal blijven spelen, zeker zo lang de prijs voor emissierechten zo laag is. Steenkool is omstreden maar zolang het wordt gebruikt, heb je de plicht om het zo duurzaam mogelijk te doen. De zakelijke klanten zijn nog vooral gericht op de prijs, daardoor is de aandacht van sommige energiebedrijven voor de dialoog verslapt. Het onderwerp is zeker nog niet af. Het is nu aan de energiebedrijven om de aanbevelingen toe te passen in de praktijk.'

Dit artikel komt uit de print Forum