Vaccinatiebeleid: vragen en antwoorden

Wat betekent het vaccinatiebeleid van de overheid voor werkgevers? Hieronder de meest gestelde vragen van ondernemers.

 

Wat is de huidige vaccinatiestrategie van de overheid?

De vaccinatiestrategie van de overheid is om conform het advies van de Gezondheidsraad gezondheidswinst te maximaliseren. Hier vindt u meer informatie:

Kunnen mijn werknemers die vitaal werk doen voorrang krijgen?

Nee. De prioritering wordt door de rijksoverheid bepaald.

 

Hoe zit het met verplicht vaccineren? 

Er komt geen vaccinatieverplichting. De overheid legt de burger geen plicht op, maar geeft informatie over het coronavaccin en het vaccineren. En de overheid legt uit wat het betekent voor de samenleving als veel mensen zich wel of niet laten vaccineren. Onze regering heeft tot op heden altijd herhaald dat de burgers niet verplicht worden om een vaccinatie te halen. Bij de afweging of een vaccinatieplicht geoorloofd is, zijn fundamentele rechten in het geding (recht op lichamelijke integriteit, vrijheid van godsdienst en recht op privacy). Fundamentele rechten wegen zwaar. Wil een inbreuk op een fundamenteel recht geoorloofd zijn dan moet die inbreuk noodzakelijk zijn en proportioneel. Dit betekent dat bewezen moet zijn dat a) vaccineren afdoende bescherming biedt (of dit zo is, kunnen de deskundige medici/virologen alleen bepalen); en b) dat vaccinatie het enige middel is dat bescherming biedt op de werkvloer (en er dus geen andere minder ingrijpende middelen zijn waarmee hetzelfde bereikt kan worden).

Het huidige recht (arbeidsrecht) staat nu niet toe dat werkgevers werknemers verplicht aan testen en/of vaccinaties onderwerpen. Wetswijziging (Arbobesluit) is hiervoor nodig, maar die komt er naar verwachting niet.

 

Is een vaccinatiepaspoort te verwachten, zodat internationaal reizen weer mogelijk is?

De Europese Commissie heeft 17 maart een voorstel voor een verordening van het Europees parlement en de Raad gepubliceerd over een Digitaal Groen Certificaat. Het achterliggende idee is dat een positieve vaccinatie of een recent negatief testbewijs dan meer bewegingsvrijheid kan verschaffen. Echter, er is wetenschappelijk nog geen uitsluitsel of mensen na vaccinatiedrager van het virus kan zijn of worden (en dan anderen besmetten). Dat veroorzaakt bij overheden terughoudendheid. Kijk hier voor de laatste stand van zaken als het gaat om de brieven die het ministerie van VWS aan de Tweede Kamer stuurt.

 

 

Mag ik als werkgever vastleggen of een medewerker gevaccineerd is of niet?

Werkgevers zijn verantwoordelijk voor een veilige (en corona-proof) werkomgeving en kunnen er daarom belang bij hebben dat zij weten welk deel van hun personeel gevaccineerd is. Of personen die niet gevaccineerd zijn daadwerkelijk in een specifieke situatie een potentieel risico zijn voor de gezondheid van hun collega's of klanten, is aan de deskundige medici/virologen. De werkgever zal het advies van de arboarts in de afweging moeten betrekken. Ook zal moeten worden afgewogen of er geen minder ingrijpend middel voorhanden is waarmee dezelfde bescherming geboden kan worden. Met andere woorden, er moet zijn voldaan aan de noodzakelijkheid- en proportionaliteitstoets. Momenteel is het echter niet toegestaan om als werkgever vast te leggen of een werknemer gevaccineerd is. Als werkgever mag je het ook niet vragen als je dat doet met de bedoeling om het antwoord te registeren (of op enige andere wijze te verwerken).

 

De 'Europese' AVG biedt de mogelijkheid om in een nationale wet (of regelgeving) op te nemen dat gezondheidsgegevens (door werkgevers) mogen worden verwerkt ter bestrijding van een pandemie. De Europese AVG biedt daarnaast de mogelijkheid om in een nationale wet (of regelgeving zoals een Arbobesluit) op te nemen dat gezondheidsgegevens (door werkgevers) mogen worden verwerkt als dat noodzakelijk is voor de uitvoering van arbeidsrechtelijke verplichtingen. Er moeten in die wet passende waarborgen worden opgenomen om de fundamentele rechten van werknemers te beschermen. Zo'n nationale wet (of regelgeving zoals een Arbobesluit) om in tijden van pandemie (virus type A) de noodzakelijke passende maatregelen te kunnen nemen (en de benodigde gegevens daarvoor te kunnen registreren) om een veilige werkplek te bieden, is er echter nog niet.

 

Zo'n wettelijke grondslag zou de werkgever niet moeten verplichten maar de keuze moeten laten om de vraag aan medewerkers te kunnen stellen om een veilige werkplek te bieden, afhankelijk van de omstandigheden van het geval en met voldoende waarborgen omkleed.

 

Mijn medewerker deelt uit zichzelf mee dat hij of zij gevaccineerd is. Mag het dan wel?

Enkel het feit dat de medewerker de informatie deelt, hoeft geen probleem op te leveren. Je mag dit feit echter als werkgever niet vastleggen, aangezien medische gegevens niet verwerkt mogen worden door een werkgever, ook niet als de medewerker daarvoor toestemming zou geven. Dit in verband met de gezagsverhouding tussen werkgever en medewerker.

 

Ik wil graag vaccins inkopen en verstrekken aan mijn medewerkers, via een commerciële partij. Is dit toegestaan?

Nee. Als werkgever is het niet mogelijk om een vaccin aan te vragen (zoals dat bij een reisvaccinatie wel kan). De Rijksoverheid heeft een prioritering vastgesteld op basis van advies (zoals dat van de Gezondheidsraad). Deze strategie is gekozen om de meest kwetsbare groepen te beschermen en om zodanig ziekte en sterfte te voorkomen om de acute zorg te ontlasten. Iedereen moet wachten totdat hij of zij een uitnodigingsbrief voor de coronavaccinatie krijgt. Totdat de beschikbaarheid van vaccins flink opgeschaald is, en dit gebeurt niet voor april/mei, is er geen sprake van het bepalen van een verdere verdeling wat betreft de vaccins.

 

Wat kan ik als werkgever wél doen?

Laat uw mensen zoveel mogelijk thuis werken, tenzij hun fysieke aanwezigheid noodzakelijk is voor de uitvoering van het werk. Zorg hierbij voor een goede borging van de richtlijnen van het RIVM. Zie ook de handreiking over Covid-19 die samen met FNV en CNV werd ontwikkeld. Denk daarbij ook aan het verschaffen van persoonlijke beschermingsmiddelen aan medewerkers. 

 

Indien we weer terug willen gaan naar 'normaal', is het erg belangrijk dat zoveel mogelijk mensen zich laten vaccineren. Indien van toepassing: adviseer uw medewerkers (zonder te verplichten) dat een hoge vaccinatiegraad in het voordeel is van de gehele samenleving, en ga met medewerkers in gesprek indien zij twijfels hebben of zich zorgen maken over vaccinatie. VNO-NCW en MKB-Nederland zijn een campagne gestart om ondernemers hierbij te ondersteunen. Hier zijn ook materialen te vinden zoals posters en banners om te gebruiken in het bedrijf.
Meer informatie is te vinden op de website van de Rijksoverheid.

 

Hoe gaan we om met klanten die alleen toegang willen verlenen aan onze medewerkers als die gevaccineerd of recent negatief getest zijn?

Vaccinatie en testen zijn vrijwillig in Nederland. De werkgever mag niet eens weten wie van zijn werkenden daadwerkelijk gevaccineerd is (of recent getest). Er wordt door het kabinet gewerkt aan een toegangsbewijs (op basis van een vaccinatie of een recente negatieve test), op basis waarvan meer bewegingsvrijheid mogelijk gemaakt kan worden dan alleen met de basismaatregelen. Het kabinet gaat het juridisch mogelijk maken om in een aantal gevallen een testbewijs te vragen voor toegang (zie https://internetconsultatie.nl/wetsvoorsteltestbewijzen). 

 

Worden mijn buitenlandse werknemers ook gevaccineerd?

Iedereen die langer dan een maand in Nederland is, kan onder voorwaarden een vaccinatie krijgen. De meeste mensen die in Nederland zijn, kunnen zelf een afspraak maken en de prik halen.

 

Internationale werknemers komen, conform de reguliere vaccinatiestrategie, in aanmerking voor een vaccinatie wanneer de leeftijdsgroep waartoe zij behoren aan de beurt is. 80 Procent van de internationale werknemers uit Midden- en Oost-Europa is onder de 40 jaar. Dat betekent dat zij volgens de reguliere vaccinatiestrategie sinds juni in aanmerking komen.

Voor de uitnodiging zijn er drie routes:

 

  1. Internationale werknemers die staan ingeschreven in de Basisregistratie Personen (BRP) ontvangen thuis een uitnodiging van het RIVM.
  2. Internationale werknemers die staan ingeschreven in de Registratie Niet-ingezetenen (RNI) en toestemming hebben verleend voor het ontvangen van informatie via e-mail over o.a. corona (dit is mogelijk sinds 10 januari 2021), krijgen een oproep via een mailing vanuit de overheid (in verschillende talen). Hierin staat o.a. welke geboortejaren aan de beurt zijn en hoe zij een afspraak kunnen maken. Deze mailing is mogelijk indien men een e-mail adres heeft doorgegeven bij het RNI loket ten tijde van de registratie. Deze optie bestaat sinds 10 januari 2021.
  3. Internationale werknemers die niet hun e-mail adres hebben doorgegeven bij het RNI loket, en niet in het BRP staan, kunnen niet direct bereikt worden door de overheid. Werkgevers wordt gevraagd hen te wijzen op de mogelijkheid om zich in te schrijven op de mailing. De grote groep die wel in het RNI staat, maar (nog) geen e-mail adres heeft geregistreerd, kan zich inschrijven op de mailing door een e-mail te sturen naar info@rvig.nl.

 

Hoe kan ik buitenlandse werknemers met vragen over vaccinatie helpen?

Er is informatie over vaccinatie beschikbaar in verschillende talen, zoals Engels, Arabisch, Bulgaars, Duits, Frans, Pools, Roemeens, Spaans, Turks, Somalisch, Hongaars en Surinaams.

Vaccinatie is een vrijwillige keuze. Het heeft de voorkeur dat internationale werknemers zelf een afspraak maken met de GGD wanneer zij aan de beurt zijn. Dit kan telefonisch of via coronavaccinatie-afspraak.nl. De website is alleen mogelijk indien hij/zij een DigiD heeft. Sinds november 2020 kunnen niet-ingezetenen ook beschikken over een DigiD. Het callcenter en de website faciliteren de Nederlandse en Engelse taal.

 

Werkgevers kunnen samen met de arbodienst werknemers die geen Nederlands of Engels spreken helpen bij het maken van een afspraak. Daarbij moet wel benadrukt worden dat vaccinatie een vrijwillige keuze is.

 

De vaccinatiemedewerkers op vaccinatielocaties spreken Nederlands en Engels. Indien internationale werknemers een vaccinatie willen en daarbij een tolk nodig hebben, dan mogen zij iemand meenemen naar de vaccinatielocatie. Hulp is mogelijk gewenst bij het bespreken van de gezondheidsverklaring of medische complicaties.

 

Waar vind ik relevante informatie van de overheid?

Algemene ingangen:

 

Advies Gezondheidsraad

 

Planning en realisaties vaccinaties

 

Goedkeuring door Europese Medicijnen Autoriteit (EMA)

 

Q&A over vaccins

 

 

Link naar de algemene informatiepagina met de overige Q&A's